بندگان مؤمن خدا در آن جمع شوند و اميدوار به محمد صلّى اللّه عليه و إله و سلم و شفاعت او در قيامت باشند ، بر ايشان همّ و غم و حزن‌ها و مكاره وارد شود ، راوى پرسيد : پس چه وقت انتظار فرج خواهند داشت ؟ فرمود : « اذا ظهر الماء على وجه الأرض » هرگاه آب بر روى زمين ظاهر شود . « 1 » علّامه مجلسى فرمود : در اين زمان هنوز آبى جارى نيست . مؤلف گويد : در زمان ما به وسيلهء چاه‌هاى موتورى آب ظاهر و جارى شده ، پس محتمل است كه همين مراد باشد و محتمل است به وجه ديگر طورى شود كه آب جارى گردد . 6 - قم مركز علم شود اين قضيه مدت‌ها است واقع‌شده كه حضرت صادق عليه السّلام فرمود : « زود است كوفه از مؤمنين خالى شود و علم از كوفه جمع شود ، چنان‌كه مار خود را جمع مىكند هنگامى كه به سوراخ رود ( سابق كوفه معدن مؤمنين و معدن علم بود و مدت‌ها است خراب شده و اهلش متوارى گشته و مخفى نماند كه مقصود از كوفه نجف نيست ) سپس علم در شهرى كه او را قم گويند ظاهر شود و آن‌جا معدن علم و فضل گردد ، به طورى كه مستضعف در دين در زمين پيدا نشود حتى مخدّرات نيز دانا شوند « و ذلك عند ظهور قائمنا » و اين نزد ظهور قائم ما است . « 2 » در حديث ديگر فرمود : « زود است بيايد زمانى كه شهر قم و اهل او حجّت باشند بر ساير شهرها » « و ذلك فى زمان غيبة قائمنا عليه السّلام الى ظهوره » و اين در زمان غيبت قائم ما است تا هنگام ظهور او . « 3 » پس مراد از كلمهء ( عند ظهور قائمنا ) در حديث اول همان است كه در حديث دوم است ، تعبير به اين عبارت در علامات با اين‌كه فاصله زياد است بسيار شده .

--> ( 1 ) - اختصاص 102 ؛ بحار 18 / 311 ح 21 . ( 2 ) - منتخب الاثر 549 ح 20 ؛ بحار 60 / 213 ح 23 . ( 3 ) - منتخب الاثر 327 ح 21 ؛ بحار 60 / 212 ح 22 .